Bij de meeste woningen gaat ruim de helft van de energievraag naar verwarming. De kostprijs van het verwarmen (zonder warm water) voor een doorsnee gezin loopt snel op tot 500 à 750 euro per jaar, naargelang van de gebruikte brandstof. De milieu-impact van al die verwarmde huizen en gebouwen is goed voor 20 procent van de broeikasgasemissies in België.
De beste maatregel, ongeacht de gebruikte brandstof, is het beperken van de warmtevraag door goede isolatie, maximaal gebruik van de zonnewarmte en verstandig bewonersgedrag. Je kiest daarbij zelf hoever je wil gaan. Passiefhuizen of lage-energiewoningen kunnen verwarmd worden met een kostprijs van 100 tot 250 euro per jaar. Voor de meesten van ons zal dit wel niet meteen weggelegd zijn Daarom een hele reeks eenvoudige acties die je in elk geval kunt uitvoeren.
Acties rond verwarming en warm water
• Een groot besparingspotentieel zit in de basistemperatuur die je in huis aanhoudt. De voorbije decennia is die comforttemperatuur alsmaar gestegen, zodat in sommige huizen de temperatuur permanent 22 of 23°C is, terwijl 20°C zeker voldoende comfort biedt. De thermostaat één graad lager zetten levert meteen 7 procent besparing op.
• Ruimtes die niet benut worden, hoef je niet te verwarmen. Stel daar beter een timer in en laat pas opwarmen als het nodig is.
• Een verwarmingsinstallatie reageert doorgaans met vertraging. Je kan de verwarming een uurtje voor je gaat slapen dus al lager zetten.
• Laat de deuren van niet-verwarmde ruimtes zoals slaapkamer, gang, garage en dergelijke niet openstaan.
• Heb je radiatoren die tegen een buitenmuur werden geplaatst? Dan kan het de moeite lonen om radiatorfolie te plaatsen tussen de muur en de radiator. De folie is eenvoudig aan te brengen en te koop in alle doe-het-zelfzaken.
• Er bestaan handige materialen om kieren te isoleren, de brievenbus luchtdicht te maken of verwarmingsbuizen die in koude ruimtes lopen te isoleren. Het isoleren van de waterleiding in bijvoorbeeld de garage is ook een goede maatregel om vorstschade te voorkomen.
• Voor een gezond binnenklimaat is goede ventilatie erg belangrijk. Door verstandig te ventileren kan je vermijden dat kostbare warmte verloren gaat. Het is daarom beter om twee keer per dag een raam een kwartier open te zetten (terwijl de verwarming uitstaat), dan de hele dag een raam op een kier te laten terwijl de verwarming opstaat.
• Nogal wat warmte gaat verloren via de ramen. Rolluiken hebben een isolerend effect, je kunt ze dus gebruiken zodra het donker wordt. Ook overgordijnen helpen om de warmte binnen te houden.
• Regelmatig onderhoud van de verwarminginstallatie is niet enkel belangrijk voor de veiligheid, maar zorgt ervoor dat het rendement op peil blijft. Een slecht onderhouden installatie verbruikt 5 tot 10 procent meer. Het ontluchten van de radiatoren kun je zelf doen en verhoogt ook de efficiëntie van de centrale verwarming.
• Verwarmingsinstallaties op gas werken met een waakvlam. Aangezien de verwarming minstens zes maanden per jaar niet opstaat, kun je door de waakvlam uit te zetten tot 75 m³ gas uitsparen. Elektrische bijverwarming is te vermijden. Het is een erg dure en weinig ecologische manier van verwarmen. Een alternatief is een gevelkachel op gas, eventueel een extra radiator aansluiten op de centrale verwarming of een lekker deken.
• Stel de boiler in op ongeveer 60°C. Een lagere temperatuur wordt afgeraden omwille van mogelijke bacteriële problemen. Een hogere temperatuur is dan weer slechter voor je installatie en je energiefactuur.
• Een gewone douche verbruikt 10 tot 18 liter warm water per minuut. Een bad is goed voor 120 liter. Een douche van 10 minuten zal dus meer water verbruiken dan een bad. Met een spaardouchekop verbruik je 7 tot 10 liter warm water, dat is al een hele verbetering.

Acties rond verlichting

• Laat het licht niet onnodig branden. Behalve bij zeer oude types tl-lampen bespaar je energie door de lichten te doven zodra je de kamer langer dan drie minuten verlaat.
• Gebruik het natuurlijke licht. Gordijnen en rolluiken doe je pas dicht als het donker wordt. Plaats meubelair waaraan je activiteiten verricht (bureau, keukentafel) in de buurt van een raam.
• Er zijn in ons land volgens een zeer voorzichtige schatting nog minstens 50 miljoen gloeilampen in woningen. Lampen die meer dan twee uur per dag branden kan je vervangen door spaarlampen. Die zijn ongeveer zes maal zuiniger.
• Gloeilampen kunnen nog gebruikt worden op plaatsen waar je niet zo vaak of niet zo lang komt (zolder, toilet, garage). Kies indien mogelijk voor een lamp met een lager vermogen. Spaarlampen werken minder efficiënt in een koude omgeving.
• Let op voor te veel lichtpunten. Zelfs al gebruik je hiervoor spaarlampen, het is maar de vraag of het nodig is om de tuin of de gevel de hele nacht te verlichten.

Acties rond elektriciteit

• De wasmachine enkel opstarten met een volle trommel en bij voorkeur op lagere temperaturen. Kies voor een hoog toerental bij het droogzwieren. Zo zal het drogen sneller verlopen. Nieuw toestel nodig? Kies voor een A+ toestel of overweeg een hotfill toestel, dat rechtstreeks op het warm water wordt aangesloten.
• De droogkast pas gebruiken als ze goed gevuld is. Gebruik indien mogelijk een droogrek of wasdraad.
• Start de vaatwasmachine op  als ze goed gevuld is en sluit ze aan op de warmwaterleiding. Gebruik bij voorkeur de zuinige wasprogramma’s (eco- of spaartoets).
• Koelkast en diepvriezer zet je niet op een warme plaats. Zorg ervoor dat de achterkant voldoende vrij staat zodat de warmte kan ontsnappen. Plaats geen warme gerechten in koeltoestellen. Controleer regelmatig of de afsluitstrips op de deuren nog goed werken.
• De televisie zet je helemaal uit indien er niet gekeken wordt (gebruik eventueel een stekkerdoos met een aan-uitknop). Als je een nieuwe wil aanschaffen, bedenk dat hoe groter het scherm is, hoe groter het energieverbruik zal zijn.
• Computer. Een screensaver bespaart niet op energie! Daarvoor zet je best het scherm of de hele computer uit. Bekijk ook eens de energiebesparingsopties op je computer. Schakel de pc uit als je hem bijvoorbeeld een halfuur of langer niet gebruikt.

Links
• Wettelijke informatie over bouwen en wonen in Vlaanderen vind je op www.bouwenenwonen.be.
• Www.energiesparen.be is de site van de Vlaamse overheid met heel wat informatie, ook over alle mogelijke energiebesparende maatregelen en subsidies.
• Via de www.premiezoeker.be krijg je een overzicht van alle mogelijke subsidies waarvoor je in aanmerking komt.
• Achtergrondinformatie over duurzaam bouwen is te vinden op www.duurzaambouwen.be,  www.bouwteamwoning.be , www.wegwijzerduurzaambouwen.be en www.milieuadvieswinkel.be
• Advies over duurzaam bouwen en begeleiding bij je (ver)bouwproject vind je bij www.vibe.be , www.passiefhuisplatform.be , www.dialoog.be , www.zonnewindt.be , www.kampc.be  en www.centrumduurzaambouwen.be.
• Voor info over duurzame en hernieuwbare energie surf je naar www.ode.be , www.zonnearc.be  en www.zonnecellen.be.
• Op zoek naar hernieuwbare stroom? Zie www.vreg.be en http://www.greenpeace.org/belgium/nl/groene_stroom/ranking
• Informatie over diverse types spaarlampen is samengebracht op www.topten.be. Op www.weerdepeer.be  staat nog meer info.
• Op www.energievreters.be  kun je voor een hele reeks toestellen en voor je verlichting een aantal berekeningen maken rond energieverbruik.
• Meer info kan je nog vinden op www.groenhuis.org en www.milieucentraal.nl